Joyce en Mario Weeghel wonen met hun twee kinderen in Enschede. Jamie van 7 jaar en Bo van 4 jaar. Joyce en Mario maken zich van kleins af aan zorgen om Jamie. Op de peuterspeelzaal gaat het contact met andere kinderen moeizaam, hij huilt veel en is vaak angstig. Jamie start op een reguliere basisschool. Een orthopedagoog observeert het gedrag van Jamie en uit onderzoek blijkt al snel dat hij kenmerken van autisme heeft. Joyce en Mario besluiten dat hij beter op zijn plek zit op het speciaal onderwijs. Toch is de rust nog niet wedergekeerd in het gezin. Alle aandacht thuis gaat naar Jamie. Mario en Joyce voelen zich schuldig richting hun dochter Bo én Joyce kampt met een burn-out. Joyce en Mario zijn zoekende waar ze met hun hulpvraag naar toe moeten. Via de wijkcoach hoort Joyce over de pilot ‘OjA’. Een samenwerking tussen school, gemeente en zorgaanbieders. Zo komen ze in contact met Rachel ten Thije.
Vertrouwde omgeving
Rachel is werkzaam als Zorgondersteuner bij jeugdzorgaanbieder Jarabee en vaak aanwezig op de Spinaker. Rachel vertelt: “Kinderen zijn een groot gedeelte van hun tijd aanwezig op school. Door de pilot kan ik aansluiten bij de wereld van het kind en de zorg laagdrempelig aanbieden. In gesprek met Joyce werd al snel duidelijk dat er eerst rust moest komen in het gezin. We startten daarom met twee middagen naschoolse activiteiten voor Jamie. Dit is wat anders dan reguliere buitenschoolse opvang. De activiteiten vinden plaats op school, onder begeleiding van jeugdzorgwerkers De veilige omgeving waar Jamie zich vertrouwt voelt. In kleine groepjes werken de kinderen aan hun eigen doelen. Bij Jamie vergroten we - op een speelse manier - zijn zelfvertrouwen en versterken zijn zelfbeeld.” Joyce vult aan: “Jamie ervaart snel angst en zegt dat hij iets niet kan. Thuis doet hij het dan ook écht niet. Dan stort hij zich ter aarde en kunnen we er niks meer mee. Zijn begeleider bij de naschoolse activiteiten leert hem bijvoorbeeld dat hij zijn grenzen moet verleggen. En het belangrijkste: hij vindt het heel erg leuk en ik kan op adem komen.”
Sneller schakelen
“De verbinding met de intern begeleider van de school, de leerkracht en begeleider van de naschoolse activiteiten is snel gelegd,” vervolgt Rachel. “Op deze manier creëer je een betrokken netwerk van mensen die het kind en het gezin allemaal goed kennen. Dit maakt een open communicatie mogelijk. Dingen stapelen niet zo op; als je merkt dat er iets speelt op school, dan kunnen we daarover meteen met elkaar in gesprek en eenzelfde aanpak afspreken. Een aanpak voor school, thuis en bij de naschoolse activiteiten. Ook zitten we - in deze pilot - niet vast aan ‘productcodes’ en kunnen hierdoor sneller andere expertise inzetten, mocht dat nodig zijn. We zetten tijdig hulp in, zodat problemen niet groter worden.” Joyce vult aan: “Zonder deze pilot was het voor ons een langere zoektocht, via de wijkcoach met indicaties en andere instanties waar vaak een wachttijd aan vast zit. We merken echt dat we nu als ouders aan het roer staan. Rachel begeleidt ons in deze reis.”
Zorg op maat voor het hele gezin
De opvang voor Jamie heeft het gezin veel rust gegeven. Joyce: “We hebben vanaf het begin aangegeven dat we niet alleen naar Jamie willen kijken, maar ook naar onszelf. Wat is onze opvoedstijl? Wat heeft ons gevormd als mens? Hoe is de dynamiek tussen mij en Mario? We hebben daarover regelmatig gesprekken met onze ambulant begeleider. Opvoeden is gewoon super lastig. Als je dan ook nog twee kinderen hebt, die wat meer vragen, dan is het zo belangrijk om op één lijn te zitten en die balans te zoeken. Daar helpen ze ons heel erg mee.” Tegelijkertijd loopt er een diagnostisch onderzoek voor Jamie. Uit dit onderzoek blijkt inderdaad dat Jamie een vorm van ASS-problematiek heeft. “Ik heb gehuild toen ik ‘de uitslag’ las. We kregen eindelijk de bevestiging waar we naar op zoek waren. Niet zozeer omdat we een diagnose wilden, maar meer omdat we nu weten wat de juiste aanpak is voor Jamie. Ik kan me nu beter verplaatsen in mijn zoon. Jamie moet de hele tijd alles ontrafelen, bijvoorbeeld als hij een gesprek voert met iemand. Ik zie mijn gesprekspartner, ik hoor wat iemand zegt en ik zie zijn gezichtsuitdrukking. Voor Jamie is dat niet duidelijk. Dat kost hem zo ontzettend veel energie elke keer. Dat moet echt zwaar zijn voor hem. We overvragen hem minder en weten nu hoe we hem moeten benaderen.”
Preventieve hulp
Rachel en collega’s zijn laagdrempelig beschikbaar op school. Toch is het voor veel ouders een drempel om hulp te vragen, vertelt Rachel. “Mensen denken vaak dat ze een ‘enorme hulpvraag’ moeten hebben of ‘helemaal moeten vastlopen’ voordat ze bij ons aankloppen, terwijl soms één gesprek al heel prettig kan zijn. Bijvoorbeeld om uit te spreken hoe ingewikkeld het is om ouder te zijn.” Joyce knikt bevestigend en gunt het alle ouders om eerder hulp te durven vragen: “Soms kom je er zelf even niet uit. Dat is niet erg. Ik zie het echt niet als falen. Dat wil ik graag andere ouders meegeven: schroom niet en probeer de hulp te aanvaarden. Doe je dat niet, dan doe je je kind, maar ook jezelf te kort. De kracht van deze pilot is júist dat je er op tijd bij kunt zijn. Jamie is niet alleen maar een autistische jongen. Hij is zoveel meer, maar zijn autisme is wel een stukje van hem. Het is hoe hij de wereld ziet. Door hulp te aanvaarden kan ik hem nu beter begeleiden in zijn ontwikkeling en hem een stevige basis geven.”
Onderdeel Twentse Transformatie
De pilot OJA is onderdeel van Ontwikkeltafel 3. Het onderwijs, de gemeenten en de zorgaanbieders kijken samen hoe ze voor de schoollocaties waar meer dan 40% van de leerlingen een zorgindicatie heeft vanuit de jeugdwet een goede aanpak kunnen ontwikkelen.